Czy kobieta może cofnąć wypowiedzenie umowy, gdy dowie się, że jest w ciąży?

Stosunek pracy gwarantuje kobietom w ciąży wiele praw. Należy do nich m.in. przerwa w pracy na czas badań lekarskich czy zakaz pracy w porze nocnej i godzinach nadliczbowych, ponadto kobiety w okresie ciąży podlegają szczególnej ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy z inicjatywy pracodawcy. Nic więc dziwnego, że kobieta, która złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę, a następnie dowiedziała się, że jest w ciąży, wypowiedzenie to chciałaby cofnąć. Czy prawo jej na to pozwala?

Z pomocą przychodzi regulacja kodeksu cywilnego, w którym znajdziemy przepisy dotyczące zarówno składania oświadczeń woli, jak i ich odwoływania. Zgodnie więc z art. 61 kodeksu cywilnego, odwołanie oświadczenia woli jest skuteczne, jeśli doszło do adresata jednocześnie z samym oświadczeniem lub wcześniej. Oznacza to, że gdyby kobieta w ciąży wysłała wypowiedzenie umowy o pracę za pośrednictwem poczty, to mogłaby je odwołać składając pracodawcy stosowne oświadczenia zanim ten otrzyma samo wypowiedzenie pocztą. Sytuacje takie należeć będą w praktyce do rzadkich, jeśli nie niemożliwych. Poszukać więc należy innego rozwiązania. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że odwołanie oświadczenia woli możliwe jest w każdym czasie za zgodą adresata. Jeśli więc pracownica cofnie wypowiedzenie umowy, a pracodawca wyrazi na to zgodę, do rozwiązania umowy o pracę nie dojdzie. Nie zawsze jednak pracodawca będzie tak wyrozumiały, albowiem prawo nie nakłada na niego takiego obowiązku. Co więc może zrobić kobieta w ciąży, aby pozbawić skuteczności własne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, jeśli pracodawca nie wyraża zgody na jego odwołanie?

Sytuacja będzie wyglądać odmiennie w zależności od tego, czy kobieta – wypowiadając umowę o pracę – była w ciąży, czy jeszcze nie. Jeśli pracownica zaszła w ciążę po złożeniu oświadczenia zmierzającego do rozwiązania stosunku pracy, to pozostają jej tylko dwa wyżej wskazane możliwe rozwiązania – odwołanie swojego oświadczenia zgodnie z art. 61 kodeksu cywilnego w odpowiednim terminie, lub za zgodą pracodawcy. Jeśli jednak pracownica była w ciąży w chwili składania oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę, a jej stan potwierdzony jest zaświadczeniem lekarskim, może skorzystać z jeszcze jednej możliwości – uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu. Możliwość taką przewiduje art. 84 kodeksu cywilnego, a prawidłowość korzystania z tej możliwości potwierdził Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 19 marca 2002 r. (I PKN 156/01).

Sąd Najwyższy uznał, że pracownica, składając oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę, nie wiedząc, że jest w ciąży, składa wadliwe oświadczenie, albowiem ma wadliwość powzięcia woli. Błąd ten należy przy tym do istotnych, albowiem praca kobiety w ciąży podlega wzmożonej ochronie. W związku z tym nie ma żadnych racjonalnych argumentów przemawiających za przyjęciem, że gdyby pracownica wiedziała, że jest w ciąży, zrezygnowałaby z bezpieczeństwa prawnego, ekonomicznego i socjalnego, a także komfortu psychicznego jaki stwarza pozostawanie w zatrudnieniu, i podjęła decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę. W tej sytuacji sąd przyjął, że jeżeli pracownica będąca w ciąży, nie wiedząc o tym, złożyła oświadczenie woli zmierzające do rozwiązania stosunku pracy, może uchylić się od skutków tego oświadczenia.

Uchylenie się od skutków prawnych własnego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę skutkuje tym, że wypowiedzenie umowy jest traktowane jako nieistniejące. Wobec tego umowa o pracę nie ulegnie rozwiązaniu i jeśli pracodawca nie dopuści pracownicy do pracy, to kobieta w ciąży ma prawo dochodzić swoich praw przed sądem. Skoro, według przepisów prawa, stosunek pracy trwa nadal, brak jest podstaw do żądania przywrócenia do pracy, pracownica może natomiast domagać się ustalenia istnienia stosunku pracy, dopuszczenia do pracy albo wynagrodzenia za czas gotowości do pracy, w zależności od okoliczności konkretnego przypadku.

Na zakończenie dodać należy, że prawo do uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może być realizowane w okresie roku od jego wykrycia. Niemniej jednak, ze względu na specyfikę przepisów prawa pracy, Sąd Najwyższy przyjął, iż okres roczny ze względów ochronnych jest więc dla pracownicy zbędny, a dla pracodawcy ze względów organizacyjnych i ekonomicznych nadmierny. W tej sytuacji pracownica powinna dopilnować terminów przewidzianych do zgłoszenia gotowości podjęcia pracy po przywróceniu do pracy liczonych od chwili wykrycia błędu. Oznacza to, iż pracownica , która jest w ciąży – i była w tej ciąży na dzień składania oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę – może uchylić się od skutków prawnych swojego oświadczenia w terminie do 7 dni od dnia, w którym dowiedziała się, że jest w ciąży.

Scroll to top

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce.