Zdjęcie z imprezy biegowej za zgodą, czy bez?

Ostatnio bardzo popularne stają się przeróżne serwisy odpłatnie oferujące zdjęcia z przeróżnych imprez biegowych. Wyszukiwanie swojego zdjęcia odbywa się na podstawie numeru startowego, jednak aby zachęcić uczestników serwis umieszcza czasem „zajawkę” w internecie w postaci kilku zdjęć biegaczy ze swoim logiem, zachęcając wszystkich do ich kupowania. W jednym z przypadków, serwis taki opublikował na swoim portalu na stronie facebook setki zdjęć dzieci biorących udział w biegu, zarówno dzieci występujących grupowo, jak i pojedyncze zdjęcia dzieci, jednocześnie zachęcając do ich pobierania, wykorzystywania czy kupienia bez loga serwisu. Czy takie działanie jest zgodne z prawem?

Aby uzyskać odpowiedź na to pytanie, należy sięgnąć do ustawy kodeks cywilny oraz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Pierwsza z nich, w art. 23 mówi o tym, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Druga ze wspomnianych ustaw mówi natomiast w art. 81, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Wyjaśnić należy, że na wizerunek składa się zespół rozpoznawalnych cech fizycznych umożliwiających identyfikację określonej osoby. Zgoda osoby portretowanej jest podstawową przesłanką upoważniającą do wykorzystania (rozpowszechniania) wizerunku w określonym w takiej zgodzie zakresie. W przypadku małoletnich dzieci, zgodę może udzielić każdy z rodziców, jeśli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga (art. 98 § 1 k.r.o. – zob. wyrok SA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r., I ACa 378/13, orzeczenia.lodz.sa.gov.pl). Zgoda taka nie musi być pisemna, natomiast musi być niewątpliwa. Brak sprzeciwu czy bierność wobec naruszeń prawa do wizerunku nie oznacza generalnego przyzwolenia na swobodne z niego korzystanie (tak wskazał Są Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 1977 r., I CR 127/77, LEX nr 63627).

Bez wątpienia więc rozpowszechnianie wizerunku wymaga wyraźnej i niewątpliwej zgody osoby utrwalonej na zdjęciu lub rodzica tej osoby, w przypadku małoletnich dzieci. W przeciwnym razie, rozpowszechniający, a więc, jak w analizowanym przykładzie, serwis, który udostępnia zdjęcia dzieci na swoim portalu – dopuszcza się naruszenia dóbr osobistych.

Przepisy prawa ustanawiają jednak wyjątki od powyższej reguły. Tak więc, w braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Zezwolenia nie wymaga także rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych, a także osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Ten ostatni przypadek mógłby mieć zastosowanie w analizowanym przypadku, warunkiem jego zastosowania jest jednak wymóg, aby wizerunek utrwalony na zdjęciu stanowił jedynie (nieistotny) szczegół większej całości. Nie mogą to być więc zdjęcia, na których znajduje się wyłącznie jedna postać, lub jedna postać wysuwa się na pierwszy plan, a pozostałe stanowią jego tło. Wizerunek danej osoby musi stanowić jedynie element akcesoryjny przedstawionej całości, tzn. w razie usunięcia wizerunku nie zmieniłby się przedmiot i charakter przedstawienia. Przyjmuje się, że skupienie obrazu na konkretnej osobie (jej skadrowanie) wyklucza możliwość powołania się na omawiany wyjątek – na takim stanowisku stoi zarówno doktryna, jak również orzecznictwo m.in. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 30 maja 2006 r. w zakresie wyeksponowania na zdjęciu jednej osoby stanowiącej część grupy osób (I ACa 246/05, LEX nr 278455).

Podsumowując – serwis udostępniający na portalu swoje zdjęcia z imprezy biegowej, może udostępniać wyłącznie te zdjęcia, na których wizerunek dzieci jest niejako tłem, żadne z dzieci nie wybija się na pierwszy plan zdjęcia, a fotografia przedstawia ogólnie zdarzenie biegowe, które miało miejsce. Dla rozpowszechniania wizerunku dzieci poprzez udostępnianie zdjęć pojedynczych twarzy czy sylwetek dzieci, niezbędna jest zgoda rodziców każdego z dzieci z osobna, która to zgoda powinna być niewątpliwa.

W tym miejscu wrócić więc należy do niewątpliwości zgody, tj. czy może być ona udzielona poprzez zaakceptowanie regulaminu imprezy? Wydaje się, że będzie to zależeć od konkretnego przypadku. Podkreślić bowiem należy raz jeszcze, że „zgoda na wykorzystanie wizerunku może być udzielona w dowolnej formie, ale musi być także niewątpliwa. Oznacza to, że osoba jej udzielająca musi mieć pełną świadomość nie tylko formy przedstawienia jej wizerunku, ale także miejsca i czasu publikacji, zestawienia z innymi wizerunkami i towarzyszącego komentarza. Zakres udzielonej zgody na wykorzystanie wizerunku powinien być w razie sporu interpretowany w sposób restryktywny (tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 maja 2014 r, I ACa 1686/13, LEX nr 1500839). Czy wymogi te spełnia akceptacja regulaminu imprezy poprzez zapisanie na nią dziecka? Moim zdaniem nie.

Regulamin imprezy jest niczym innym jak wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 k.c., a skoro tak, to aby wiązał rodzica, musi być mu doręczony przed zawarciem umowy, natomiast jeśli jest uwieczniony w postaci elektronicznej, organizator imprezy powinien udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności. Tymczasem, z powszechnej praktyki wynika, że obowiązków tych organizator bardzo często nie spełnia.

Wspomnieć także należy, że wizerunek jest nie tylko naszym dobrem osobistym, ale uważa się go także za dane osobowe, do których należą wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych, wymagając co do zasady zgody, osoby, której dotyczą. Przy czym za zgodę tej osoby, zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o ochronie danych osobowych, rozumie się oświadczenie woli, którego treścią jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych tego, kto składa oświadczenie; zgoda nie może być domniemana lub dorozumiana z oświadczenia woli o innej treści. Z powyższego wynika, że zgoda na rozpowszechnianie wizerunku jako danych osobowych powinna być wyodrębnionym z regulaminu oświadczeniem, co wielokrotnie podkreślał Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych: jeżeli osoba zbierająca, czy w inny sposób przetwarzająca dane osobowe zwraca się o zgodę, musi to zostać sformułowane w sposób jednoznaczny i wyróżniać się spośród innych pochodzących od tej osoby informacji i oświadczeń. Oznacza to, że zapisując się na bieg wyrażamy inną zgodę niż gdy zezwalamy na rozpowszechnianie naszego wizerunku, stąd zgód tych nie można „mieszać”. Zgodnie treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2001 r. (sygn. akt II SA 2748/00) „nie ulega wątpliwości, iż celem osoby zawierającej umowę jest chęć nabycia oferowanego produktu za ustaloną opłatą, a nie chęć pozbycia się swojego prawa do ochrony danych osobowych”. Przytoczyć można również wyrok z dnia 19 listopada 2001 r. (sygn. akt II SA 2748/00), w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż udostępnienie danych osobowych podmiotom trzecim powinno być odrębnym oświadczeniem woli, nie musi bowiem dana osoba godzić się na udostępnienie swoich danych osobom trzecim. Tym samym również, zgoda na przetwarzanie naszych danych osobowych przez organizatora nie jest automatycznie zgodą na ich przetwarzanie, w tym na udostępnianie zdjęć, przez serwis oferujący zdjęcia z biegu.

Mając powyższe na uwadze można z duża dozą prawdopodobieństwa przyjąć, że zgoda rodzica na wykorzystanie wizerunku dziecka biorącego udział jako uczestnik biegu, która zostaje wyrażona poprzez zapisanie dziecka na bieg i tym samym dorozumianą akceptację regulaminu, jest niewystarczająca dla uznania, że fotograficzny partner organizatora może udostępniać wizerunek dzieci na swoim portalu. Tym bardziej, że zgoda powinna być wyrażona dobrowolnie, tymczasem zamieszczanie dorozumianej zgody w regulaminie oznacza w istocie, że uczestnik imprezy nie ma żadnej swobody w jej udzieleniu. W analizowanym przypadku bez wątpienia doszłoby więc do naruszenia dóbr osobistych dzieci, jak również przepisów ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych oraz ustawy o ochronie danych osobowych.

Scroll to top

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce.